حيوانى است . امّا سيرهء انبيا اين بوده است كه هنگام پيروزى حتّى الامكان گذشته‌ها را با آب عفو بشويند و دشمنان سرسخت را از اين طريق به دوستان صميمى مبدّل سازند . آيات و روايات فراوانى در بيان فضيلت عفو ، و نكوهش از روح انتقام‌جويى وجود دارد ، و سيرهء پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام گواه بسيار زنده‌اى بر اين معناست كه نمونه‌هايى از آيات و روايات و سيرهء معصومين عليهم السلام را بيان مىكنيم . عفو در قرآن : قرآن مىفرمايد : « « خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ » ؛ ( به هر حال ) با آنها مدارا كن و عذرشان را بپذير ، به نيكيها دعوت نما ، و از جاهلان روى بگردان ( و با آنها ستيزه مكن ) » . « 1 » اين سه دستور كه به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله داده شده ، بيانگر اهميّت عفو و گذشت است . دستور اوّل توصيه به عفو مىكند . دستور دوم اشاره به اين دارد كه بيش از آنچه مردم قدرت دارند از آنها نخواهد . و در دستور سوم توصيه به بىاعتنايى نسبت به مزاحمتهاى جاهلان است كه آن نيز آميخته با نوعى عفو و گذشت مىباشد . در حديثى آمده است كه وقتى آيهء فوق نازل شد ، پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله به جبرئيل فرمود : منظور از اين آيه چيست ؟ و چه كارى بايد انجام دهد ؟ جبرئيل عرض كرد : نمىدانم بايد از درگاه خداوند سؤال كنم . بار ديگر برگشت و عرض كرد : « انَّ اللَّهَ سَيَاْمُرُكَ انْ تَعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَكَ وَ تُعْطِيَ مَنْ حَرَمَكَ وَ تَصِلَ مَنْ قَطَعَكَ ؛ خداوند به تو دستور مىدهد كسى را كه به تو ستم كرده عفو كنى و كسى كه تو را محروم كرده مشمول عطاى خود سازى و كسى كه از تو بريده با او پيوند محبّت برقرار كنى » . « 2 »

--> ( 1 ) اعراف ، آيهء 199 . ( 2 ) تفسير مجمع البيان ، ج 2 ، ص 512 .